Aile Hukuku · 6 Ekim 2026 · 2 dk
Aile konutu şerhi nedir, nasıl konulur
Aile konutu şerhi, eşlerden birinin tek başına tasarruf edemeyeceği konut üzerindeki hukuki güvenceyi tapu kütüğüne işleten bir koruma mekanizmasıdır. Türk Medeni Kanunu'nun 194. maddesi uyarınca, aile konutu olarak kullanılan taşınmaz üzerinde mülkiyet hakkına sahip olan eş, diğer eşin açık rızası olmaksızın bu konutu devredemez, aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz ve kiracı konumundaki eş de aile konutuyla ilgili kira sözleşmesini tek başına feshedemez.
Şerh, tapu müdürlüğüne yapılacak başvuruyla konulur. Kanun, şerh verilmesini isteme yetkisini açıkça taşınmazın maliki olmayan eşe tanımıştır. Tapu Sicili Tüzüğü uyarınca başvuruda, merkezi nüfus idaresi sisteminden veya nüfus müdürlüğünden alınan yerleşim yeri belgesi ile medeni hâli gösterir nüfus kayıt örneği aranır (m. 49/1-c). Tapu müdürlüğü, koşulların sağlandığına kanaat getirirse şerhi talep üzerine tescil eder.
Şerhin varlığı, malikin mülkiyet hakkını tamamen ortadan kaldırmaz; yalnızca tek taraflı tasarrufu kısıtlar. Eşlerin birlikte hareket etmesi ya da rıza gösterilmesi hâlinde devir ve benzeri işlemler gerçekleştirilebilir. Boşanma davasının açılması veya evliliğin sona ermesi, şerhin tapu kütüğünden kendiliğinden silinmesi sonucunu doğurmaz; terkini için ayrıca işlem yapılması gerekir.
Bu güvencenin hukuki anlamı, özellikle aile içi uyuşmazlıklarda öne çıkar. Şerh tapu kütüğünde yer aldığından, üçüncü kişilere karşı da ileri sürülebilir niteliktedir. Buna karşılık şerh, malik eşin kendi iradesiyle yaptığı işlemleri sınırlar; taşınmazın alacaklı tarafından haczedilmesini ve icra yoluyla satılmasını kendiliğinden engellemez. İcra ve İflâs Kanunu'nun 82. maddesinde aile konutu için bir haciz muafiyeti bulunmaz; aynı maddenin birinci fıkrasının 12. bendindeki "borçlunun haline münasip evi" istisnası ise şerhten bağımsız, ayrı bir korumadır.
Aile konutunun devri için eşin açık rızası gerekir.