Genel · 15 Ekim 2026 · 2 dk
Haczedilemeyen mal ve haklar hakkında genel bilgi
Haczedilemeyen mal ve haklar, icra hukukunda borçlunun asgari yaşam güvencesini korumaya yönelik temel bir sınırlama olarak düzenlenmektedir. İcra ve İflas Kanunu'nun 82. maddesi bu alandaki temel çerçeveyi belirlemektedir.
Söz konusu düzenleme kapsamında; para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika veya süs eşyası gibi kıymetli şeyler hariç olmak üzere borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerine ait kişisel eşya ile ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyası, ekonomik faaliyeti sermayesinden ziyade bedenî çalışmasına dayanan borçlunun mesleğini sürdürebilmesi için gerekli olan her türlü eşya ile borçlu çiftçinin kendisinin ve ailesinin geçimi için zaruri olan arazi, çift hayvanları, nakil vasıtaları ve ziraat aletleri kural olarak haczedilememektedir. Ev eşyası bakımından 28 Mart 2023 tarihli 7445 sayılı Kanun değişikliğinden sonra 'lüzumlu eşya' ölçütü aranmamaktadır.
Ücretler ise tümüyle haciz dışında değildir; kısmen haczedilebilen değerler arasındadır. Maaşlar, tahsisat ve her nevi ücretler, borçlu ve ailesinin geçinmeleri için icra memurunca lüzumlu olarak takdir edilen miktar indirildikten sonra haczedilebilir ve haczolunacak miktar bunların dörtte birinden az olamaz (İcra ve İflas Kanunu m.83). İş Kanunu kapsamındaki işçiler bakımından ise aylık ücretin dörtte birinden fazlası haczedilemez; işçinin bakmak zorunda olduğu aile üyeleri için hâkim tarafından takdir edilecek miktar bu paraya dahil değildir ve nafaka borcu alacaklılarının hakları saklıdır (4857 sayılı Kanun m.35). Sosyal güvenlik mevzuatı uyarınca bağlanan gelir, aylık ve ödenekler, 5510 sayılı Kanunun 88. maddesine göre takip ve tahsili gereken alacaklar ile nafaka borçları dışında haczedilemez; bu nitelikteki haciz talepleri borçlunun muvafakati bulunmadıkça icra müdürü tarafından reddedilir (5510 sayılı Kanun m.93). Birden fazla haciz bulunması hâlinde hacizler sıraya konur ve önde olan haczin kesintisi bitmedikçe sonraki haciz için kesintiye geçilemez.
Bu koruma mekanizması, alacaklının tahsil hakkı ile borçlunun onurlu yaşam hakkı arasındaki dengeyi gözeten bir hukuki tercihten kaynaklanmaktadır. Bununla birlikte, kanunen haczi caiz olmayan ya da kısmen haczi caiz olan mal ve hakların haczedilebileceğine dair önceden yapılan anlaşmalar geçerli değildir.
Uygulamada söz konusu malların tespiti ve itiraz süreçleri bakımından ayrıntılı hükümlere başvurulması önem taşımaktadır.
Borçluya ait her mal haczedilebilir değildir.