Ceza Hukuku · 18 Ekim 2026 · 2 dk
Uzlaştırma kurumu nedir, hangi suçlarda uygulanır
Uzlaştırma, ceza yargılamasında belirli suç tiplerinde tarafların bağımsız bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşmasını esas alan, soruşturma veya kovuşturma aşamasında uygulanan bir alternatif uyuşmazlık çözüm yoludur.
Kurumun hukuki dayanağını 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 253 ila 255. maddeleri oluşturur. Düzenlemeye göre uzlaştırma; soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlarda ve şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın Türk Ceza Kanunu'nda tek tek sayılan suçlarda uygulanabilir. Kanunda sayılan suçlar yalnız gösterilen fıkralarıyla kapsama girer; kasten yaralama (üçüncü fıkra hariç madde 86; madde 88), tehdidin temel hâli (madde 106, birinci fıkra), konut dokunulmazlığının ihlali (madde 116), iş ve çalışma hürriyetinin ihlali (madde 117, birinci fıkra; madde 119, birinci fıkra (c) bendi) ile hırsızlık (madde 141) ve dolandırıcılık (madde 157) gibi malvarlığına karşı bazı suçlar bu kapsamdadır. Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, ısrarlı takip suçunda (madde 123/A) ve hakaret suçunda (madde 125) ise soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olsa bile uzlaştırma yoluna gidilemez.
Soruşturma konusu suçun uzlaşmaya tâbi olması ve kamu davası açılması için yeterli şüphenin bulunması hâlinde dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir; büro tarafından görevlendirilen uzlaştırmacı taraflara uzlaşma teklifinde bulunur. Tarafların özgür iradeyle kabul etmesi hâlinde müzakereler yürütülür ve sonuç rapora bağlanır. Soruşturma evresinde uzlaşma gerçekleşir ve şüpheli edimini bir defada yerine getirirse Cumhuriyet savcısı kovuşturmaya yer olmadığına karar verir; edimin ileri tarihe bırakılması, takside bağlanması veya süreklilik arz etmesi hâlinde kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir. Kovuşturma evresinde edim bir defada yerine getirilirse mahkeme davanın düşmesine, aksi hâlde durma kararı verir; uzlaşmanın gerekleri yerine getirilmezse yargılamaya kaldığı yerden devam olunur. Anlaşmanın sağlanamaması hâlinde soruşturma veya yargılama olağan seyrine devam eder.
Uzlaştırma, taraflar arasında onarıcı adalet anlayışını ön plana taşıması ve yargı sisteminin iş yükünü azaltması bakımından ceza usul hukukunda önemli bir işlev üstlenmektedir.
Uzlaştırma nedir?