Aile Hukuku · 27 Eylül 2026 · 2 dk
Velayet davalarında çocuğun üstün yararı
Velayet davalarında yargının öncelikli ölçütü, "çocuğun üstün yararı" ilkesidir.¹ Bu ilke; çocuğun fiziksel, ruhsal, duygusal ve sosyal gelişiminin en uygun biçimde sağlanmasını, ebeveynlerin bireysel taleplerinin ise ikincil konumda değerlendirilmesini zorunlu kılar.²
Mahkemeler, velayete ilişkin kararlarını salt tarafların beyanlarına dayandırmaz. Sosyal inceleme raporu, pedagog ve psikolog değerlendirmeleri ile çocuğun yaşı, cinsiyeti, alışkın olduğu yaşam ortamı ve ebeveynlerden her biriyle kurduğu bağ sistematik biçimde incelenir.³ Değerlendirmede çocuğun gündelik bakımını fiilen kimin üstlendiği, eğitim ve sağlık süreçlerinin nasıl takip edildiği gibi somut olgular da dikkate alınır.
Yaşı ve olgunluğu elveren çocuğun görüşü de usul hukuku çerçevesinde alınmakta; hâkim bu beyanı bağlayıcı olmamakla birlikte karar gerekçesinde değerlendirmek durumundadır.⁴ Velayet düzenlemesi maddi anlamda kesin hüküm oluşturmaz; yeni olguların zorunlu kılması hâlinde yeniden inceleme talep edilebilir (TMK m.183).⁵
Dayanaklar — ¹ Anayasa m. 41; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 182. ² BM Çocuk Haklarına Dair Sözleşme m. 3. ³ 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun m. 5 (uzmanlardan yararlanma). ⁴ BM Çocuk Haklarına Dair Sözleşme m. 12; Avrupa Çocuk Haklarının Kullanılmasına İlişkin Sözleşme m. 3, 6. ⁵ TMK m. 183.
VELAYET DAVASINDA ASIL SORU